Search by category:
Sản phụ khoa đông y

Viêm tắc tia sữa, viêm tuyến vú (Nhũ ung) trong đông y

Loading...

Viêm tắc tia sữa, viêm tuyến vú (Nhũ ung)

Theo y học hiện đại

Tắc tia sữa

Tắc tia sữa có thể gặp trong bất cứ thời điểm nào trong giai đoạn nào cho con bú. Tuy nhiên hay gặp nhất là trong tuần lễ đầu tiên. Khoảng 15% phụ nữ cho con bú bị cương vú. Các yếu tố thuận lợi là trẻ bú ít, bú yếu, người mẹ bị đau khi nứt đầu vú, khi cai sữa.

Biểu hiện lâm sàng: toàn bộ vú bị cương, căng tức, đôi khi có sốt.

Điều trị: chườm nóng vú, tiếp tục cho trẻ bú. Có thể dùng oxytoxin tiêm bắp 4 đơn vị chia 2 lần mỗi ngày (vì oxytoxin làm co tế bào cơ biểu mô ở ống dẫn sữa và tống sữa ra ngoài). Phải điều trị thật tốt để tránh viêm tuyến vú và áp xe vú.

Viêm tuyến vú

Có thể hiểu viêm tuyến vú gồm viêm bạch mạch vú (nhẹ) và viêm ống dẫn sữa (nặng)

Biểu hiện lâm sàng: sốt cao, ở vú có các nhân cứng và đau, nách có hạch ấn đau. Nếu nặng vắt sữa lên miệng gạc quan sát thấy có những mảnh nhỏ vàng nhạt chứng tỏ có mủ trong sữa (dấu hiệu budin).

Điều trị: chườm nóng tại chỗ, giảm đau paracetamol 3g/ngày. Tăng cường cho trẻ bú (10 – 12 lần/ngày), sau khi bú phải vắt sạch sữa, có thể dùng oxytoxin tiêm bắp. Nếu sau 24 giờ các dấu hiệu không mất đi nên dùng kháng sinh có tác dụng liên tụ cầu như rovamyxin trong thời gian 15 ngày phối hợp với thuốc chống viêm, cần vắt sữa bỏ đi. Nên lấy sữa xét nghiệm tìm vi khuẩn gây bệnh.

Viêm tuyến vú có thể chữa khỏi hoặc tiến triển thành áp xe vú.

Y học cổ truyền

Nguyên nhân

Do khí uất và do con bú mà sinh ra.

Chu Đan Khê cho rằng: vú thuộc kinh dương minh, núm vú thuộc kinh quyết âm. Người mẹ không biết cách điều dưỡng hoặc giận dữ quá mức làm cho khí ở trong quyết âm không thông nên sữa không ra được.

Sào Thị Bệnh Nguyên cho rằng: ăn đồ nóng ra mồ hôi, khi cho con bú để lộ vú ra ngoài nên dễ bị phong tà xâm nhập gây nên chứng vú sưng, vì thế mà dễ sinh ra chứng nhũ ung.

Điều trị

Phép điều trị chung: thanh nhiệt, giải độc, hoạt huyết, lợi sữa.

Trong điều trị người ta thường chia ra các giai đoạn để điều trị.

Lúc mới phát

Triệu chứng: vú đau, sưng tấy, sờ vào có cục cứng, ấn đau, mặt đỏ, người phát sốt, đau tức ngực, đau lan ra các khớp, không có mồ hôi, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù khẩn.

Phép điều trị:

Dùng thuốc uống: Kinh giới ngưu bàng thang

Kinh giới tuệ

12g

Bồ công anh

12g

Liên kiều

8g

Phòng phong

8g

Ngưu bàng tử

12g

Tạo giác thích

4g

Kim ngân hoa

8g

Sài hồ

12g

Trần bì

8g

Hương phụ

8g

Hoàng cầm

8g

Cam thảo

4g

Sắc uống ngày một thang, uống 3- 5 thang.

Bên ngoài xoa Hương phụ bỉnh (Y học tâm ngộ)

Hương phụ tán bột 40g

Xạ hương 12g

Hai vị trộn lẫn vào nhau, 50g bồ công anh sắc lấy nước bỏ bã, lấy nước đó hoà với thuốc, đun sôi đặc rồi đắp vào vú đau một lần/ngày trong 1- 3 ngày.

Hoặc dùng phương pháp đắp hành: dùng cả củ hành để nguyên rễ, giã nát đắp lên vú bị đau.

Châm tả: các huyệt tại chỗ và kiên tỉnh, thiếu trạch, hợp cốc.

Giai đoạn sắp vỡ mủ hay đã vỡ

Triệu chứng: mình lạnh, hết sốt, vú đã mềm, đau nhức sắp vỡ mủ hoặc đã vỡ.

Phương: dùng bài Thần hiệu qua lâu tán gia xuyên sơn giáp, đảng sâm, hoàng kỳ

Qua lâu

40g

Đương quy

20g

Sinh cam thảo

20g

Một dược

8g

Hương phụ

4g

Sắc bỏ bã, cho thêm 1 chén nhỏ rượu lâu năm uống 3 lần/ngày (sau bữa ăn).

Giai đoạn khí huyết hư

Triệu chứng: sắc mặt xanh, người mệt mỏi, thích ngủ, vùng vú đau ít hơn trước nhưng vẫn sưng, cứng, mạch hư tế.

Phương: dùng bài Thác lý tiêu độc tán (Y tôn kim giám)

Nhân sâm

8g

Xuyên khung

8g

Sinh hoàng kỳ

8g

Kim ngân hoa

12g

Bạch truật

8g

Tạo giác thích

4g

Bạch thược

8g

Bạch chỉ

4g

Đương quy

8g

Cát cánh

8g

Sắc uống ngày một thang x 3- 7 thang (uống xa bữa ăn).

Châm cứu: thiếu trạch, nhũ căn, hợp cốc, túc tam lý, tỳ du và các huyệt tại chỗ.

Viêm tắc tia sữa cũng như viêm tuyến vú là bệnh cấp tính, cần phải điều trị tích cực, kịp thời để tránh gây áp xe vú. Ngoài việc dùng thuốc y học cổ truyền cần chú ý vệ sinh vú hàng ngày, đặc biệt trước khi cho bú, chế độ nghỉ ngơi dinh dưỡng cho người mẹ, tinh thần phải thoải mái lạc quan.

Loading...

Post Comment