Logo
Loading...

VIÊM LOÉT DẠ DÀY - TÁ TRÀNG TRONG Y HỌC CỔ TRUYỀN - ĐÔNG Y

VIÊM LOÉT DẠ DÀY – TÁ TRÀNG

Về y học hiện đại:

Viêm loét dạ dày – tá tràng là một bệnh do nhiều nguyên nhân gây nên: Nhiễm Helicobacter Pylori (Hp), thuốc kháng viêm non- steroid, steroid, rượu, cà phê, thuốc lá, sự căng thẳng về tinh thần… Trong đó nhiễm HP là nguyên nhân chủ yếu và đóng một vai trò hết sực quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của bệnh viêm loét dạ dày tá tràng và ung thư dạ dày. HP có mặt trong 70 – 80%  các trường hợp viêm loét dạ dày – tá tràng và ung thư dạ dày.

Sự mất cân bằng giữa các yếu tố bảo vệ (chất nhầy, sự tái sinh của tế bào, hàng rào niêm mạc…) và yếu tố tấn công (HCl, pepsin, HP) hậu quả là làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tá tràng, dẫn tới loét và ung thư.

Về y học cổ truyền

Bệnh viêm loét dạ dày tá tràng thuộc phạm vi chứng vị quản thống, vị thống của y học cổ truyền.

Nguyên nhân do tình chí bị kích thích, dẫn đến can khí uất kết mất khả năng sơ tiết, làm rối loạn khí cơ thăng thanh giáng trọc của tỳ vị mà gây ra các triệu chứng đau vùng thượng vị, ợ hơi, ợ chua… hoặc do ăn uống thất thường, ăn nhiều các chất chua cay, … làm tỳ vị bị tổn thương mất khả năng kiện vận hoặc do tiên thiên bất túc (thận khí hư, tỳ vị hư) hàn tà nhân đó xâm nhập vào gây khí trệ, huyết ứ mà sinh ra các cơn đau.

Y học cổ truyền chia chứng vị quản thống làm 2 thể: can khí phạm vị  và tỳ vị hư hàn.

Các thể lâm sàng theo Y học cổ truyền của Viêm loét dạ dày – tá tràng

Viêm loét dạ dày – tá tràng Thể can khí phạm vị

Còn gọi là can vị bất hòa, can khắc tỳ, can mộc khắc tỳ thổ… Thường chia ra 3 thể nhỏ

Thể khí trệ: Còn gọi là thể khí uất

Triệu chứng: Đau vùng thượng vị từng cơn, đau lan ra 2 mạng sườn, xuyên ra sau lưng, bụng đầy chướng, ấn thấy đau (cự án), ợ hơi, ợ chua, chất lưỡi hơi đỏ, rêu lưỡi trắng hoặc hơi vàng mỏng, mạch huyền

Pháp điều trị: Hòa can lý khí (sơ can giải uất, sơ can hòa vị)

Bài thuốc:

Bài 1: Bột lá khôi

Lá khôi                  10g              Nhân trần               12g

Chút chít                10g              Lá khổ sâm            12g

Bồ công anh          12g

Tán bột mỗi ngày uống 30 g với nước sôi để nguội

Bài 2: Bột mai mực

Mai mực                          Gạo tẻ

Cam thảo                         Hoàng bá    

Hàn the phi            Kê nội kim

Mẫu lệ nung

Thành phần bằng nhau, tán bột, uống mỗi ngày 20 – 30g

Bài 3: Cao dạ cẩm

Cây dạ cẩm            300g

Đường                    900g

Nấu thành cao hoặc chế siro, uống mỗi ngày với lượng thuốc cao hay siro tương đương với 20g dạ cẩm

Bài 4:

Lá khôi                  20g              Bồ công anh                    20g

Khổ sâm                16g              Hương phụ            8g

Hậu phác               8g                Uất kim                  8g

Cam thảo nam       16g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 5 Sài hồ sơ can thang

Sài hồ          12g              Xuyên khung        8g

Chỉ xác        8g                Hương phụ            8g

Bạch thược  12g              Thanh bì                8g

Cam thảo               6g

Sắc uống ngày 1 thang

Nếu đau nhiều thêm Khổ luyện tử 8g, Diên hồ sách 8g.

Nếu ợ chua nhiều thêm Mai mực (Hải phiêu tiêu, Ô tặc cốt) 20g.

Bài 6: Nếu đau vùng thượng vị dữ dội có thể dùng bài Trầm hương giải khí thang

Trầm hương          6g                Hương phụ            10g

Sa nhân                 8g                Diên hồ sách                    8g

Chích cam thảo     6g                Khổ luyện tử                    8g

Sắc uống ngày  1 thang

Châm cứu: Châm tả Thái xung, Tam âm giao, Túc tam lý, Trung quản, Thiên khu, Can du, Tỳ du, Vị du.

Châm loa tai: vùng dạ dày, giao cảm

Thủy châm các huyệt trên bằng Atropine, Novocain, B12 để cắt cơn đau

Thể hỏa uất

Triệu chứng: Vùng thượng vị đau nhiều, đau rát, cự án, miệng khô đắng, hay ợ chua, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác.

Pháp điều trị: Sơ can tiết nhiệt

Bài thuốc:

Bài 1:

Thổ phục linh      16g              Vỏ bưởi bung                  8g

Lá độc lực             8g                Nghệ vàng                       12g

Bồ công anh          16g              Kim ngân hoa                  12g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 2

Hoàng cầm            16g              Mai mực                          20g

Sơn chi                  12g              Mạch nha                         20g

Hoàng liên             8g                Cam thảo                         6g

Sơn thù                   2g                Đại táo                             12g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 3: Sài hồ sơ can thang gia Xuyên luyện tử 6g, Mai mực 16g

Bài 4: Hóa can tiễn hợp với bài Tả kim hoàn thang gia giảm

Thanh bì                          8g                Bạch thược            12g

Chi tử                              8g                Đan bì                              8g

Trần bì                             6g                Hoàng liên             8g

Trạch tả                           8g

Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 5: Nếu can hỏa mạnh làm tổn thương đến phần âm thì dùng bài Thanh can ẩm.

Sinh địa                           12g              Đương quy            8g

Sơn thù                            8g                Chi tử                    8g

Phục linh                         8g                Sài hồ                    12g

Hoài sơn                          12g              Bạch thược            12g

Trạch tả                           8g                Đại táo                   12g

Đan bì                             8g

Sắc uống ngày 1 thang.

Châm cứu: châm tả các huyệt trên thêm Nội định, Hợp cốc, Nội quan.

Châm loa tai: như trên

Thể huyết ứ:

Triệu chứng: đau dữ dội ở một vị trí nhất định ở vùng thượng vị, cự án. Gồm hai loại: thực chứng và hư chứng.

Thực chứng: Nôn ra máu, ỉa phân đen, môi đỏ, lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác, hữu lực (bệnh thể cấp)

Hư chứng: Sắc mặt xanh nhợt, người mệt mỏi, chân tay lạnh, môi nhợt, chất lưỡi bệu có điểm ứ huyết, rêu lưỡi nhuận, mạch hư đại hoặc tế sáp (bệnh thể hoãn).

Pháp điều trị:

Thực chứng: Thông lạc hoạt huyết hay lương huyết chỉ huyết

Hư chứng: Bổ huyết chỉ huyết

Bài thuốc

Thực chứng:

Bài 1:

Bằng sa        60g

Uất kim        40g

Bạch phàn   60g

Tán bột làm viên, mỗi ngày uống 10g, chia làm 2 lần

Bài 2:

Sinh địa       40g              Cam thảo               6g

Hoàng cầm  12g              Bồ hoàng               12g

Trắc bách diệp 16g              Chi tử                    8g

A giao               12g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 3: Thất tiêu tán

Ngũ linh chi          12g

Bồ hoàng               12g

Tán bột mỗi ngày uống 10g chia 2 lần

Hư chứng

Bài 1:

Đẳng sâm             16g              Kê huyết đằng                 12g

Hoài sơn              12g              Rau má                            12g

Ý dĩ                       12g              Cam thảo dây                   12g

Hà thủ ô                 12g              Đỗ đen sao                      12g

Huyết dụ                12g

Sắc uống, ngày 1 thang

Bài 2: Hoàng thổ thang gia giảm

Đất lòng bếp (Hoàng thổ)   10g              Địa hoàng              12g

A giao                                 12g              Cam thảo               12g

Phụ tử chế                           12g              Hoàng cầm            12g

Bạch truật                            12g              Đẳng sâm              12g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 3: Tứ quân tử thang gia vị

Đẳng sâm              16g              Hoàng kỳ               12g

Bạch truật              12g              A giao                              8g

Phục linh               12g              Cam thảo               6g

Sắc uống ngày 1 thang

Bài 4: Điều doanh liễm can ẩm gia giảm

Đương quy            12g              Phục linh               12g

Xuyên khung        10g              Mộc hương            6g

A giao                   8g                Kỷ tử                     12g

Ngũ vị tử              6g                Gừng                     2g

Táo nhân              8g                Trần bì                   6g

Bạch thược            12g              Đại táo                   12g

Sắc uống ngày 1 thang

Nếu xuất huyết không cầm gia thêm Tam thất 8g.

Nếu thiếu máu nhiều thêm Nhân sâm 4g, Hoàng kỳ 12g, Bạch truật 12g

Nếu sốt do bội nhiễm thêm Sinh địa 12, Huyền sâm 12g, Đan bì 12g

Châm cứu:

Thực chứng: Châm tả Can du, Tỳ du, Thái xung, Huyết hải, Hợp cốc.

Hư chứng: Cứu Can du, Tỳ du, Cao hoang, Cách du, Tâm du.

Thể tỳ vị hư hàn

Triệu chứng: đau vùng thượng vị liên miên, nôn nhiều, mệt mỏi, thích xoa bóp và chườm nóng, đầy bụng, nôn ra nước trong, sợ lạnh, chân tay lạnh, đại tiện phân nát, có lúc táo, rêu lưỡi trắng, chất lưỡi nhợt, mạch hư tế.

Pháp điều trị: Ôn trung kiện tỳ (ôn bổ tỳ vị, ôn vị kiện trung)

Bài thuốc:

Bài 1

Bố chính sâm                   12g              Bán hạ chế             6g

Lá khôi                            20g              Sa nhân                  10g

Gừng                               4g                Trần bì                   6g

Nam mộc hương    10g

Sắc uống ngày 1 thang.

Bài 2:

Hoàng kỳ kiến trung thang gia giảm

Hoàng kỳ                        16g              Quế chi                  8g

Sinh khương                    6g                Bạch thược            8g

Cam thảo                         6g                Đại táo                   12g

Hương phụ                     8g                Cao lương khương 6g

Sắc uống, ngày      1 thang.

Nếu đầy bụng, ợ hơi (khí trệ) thêm Chỉ xác, Mộc hương mỗi thứ 6g, trong bụng óc ách nước, nôn ra nước trong bỏ Quế chi thêm Bán hạ chế 8g, Phục linh 8g

Bài 3:

Nếu toan dạ dày có thể dùng Ô mai hoàn.

Ô mai          10 quả                       Hoàng bá               18g

Phụ tử chế   8g                              Hoàng liên             8g

Quế chi                  6g                   Can khương           6g

Tế tân                    6g                    Đương quy            8g

Đẳng sâm              12g                   Xa tiền                   10g

Sắc uống ngày 1 thang.

Châm cứu: Cứu Trung quản, Thiên khu, Tỳ du, Vị du, Quan nguyên, Khí hải, Túc tam lý.

Châm cứu tại nhà khu vực Hà Nội
Chữa đau răng nhanh không dùng thuốc

DMCA.com